Mariupol’da Ukrayna Kimliği Siliniyor: Kent Ruslaşma Sürecinde

2022’deki şiddetli kuşatma sonrasında harabeye dönen ve Rusya’nın kontrolüne geçen Mariupol, derin bir dönüşüm yaşıyor. İşgalci güçler, şehrin fiziksel yapısını baştan aşağı değiştirirken, aynı zamanda Ukrayna’ya ait tüm izleri silme ve kenti “Ruslaştırma” politikası izliyor. Bu kapsamlı değişim, bir zamanlar kendi evleri olan bu topraklara geri dönmek isteyen Ukraynalılar için şehri tanınmaz hale getiriyor; dahası, mülklerini geri alma çabaları da büyük engellerle karşılaşıyor. Kentin kimliği, demografik yapısı ve kültürel dokusu üzerinde yoğun bir baskı hissediliyor.

Rus yönetimi altındaki Mariupol’da, savaşın yol açtığı yıkım, yeni bir düzen inşa etmek için bir fırsat olarak kullanılıyor. Hasar gören binalar ya yıkılıyor ya da Rus mimarisine uygun şekilde yeniden inşa ediliyor. Sokak isimleri değiştiriliyor, Rusça tabelalar her yere asılıyor ve Ukrayna ulusal sembolleri sistematik olarak kaldırılıyor. Kentin dört bir yanındaki anıtlar ve kamusal alanlar, Rusya’nın zaferini ve kültürel üstünlüğünü simgeleyen öğelerle donatılıyor. Bu fiziksel değişim, şehrin geçmişiyle bağlarını kopararak, yeni bir aidiyet hissi yaratma amacı taşıyor.

Şehrin demografik yapısı da ciddi şekilde etkileniyor. Savaş sırasında Mariupol’dan kaçan veya zorla yerinden edilen binlerce Ukraynalının yerine, Rusya’nın farklı bölgelerinden gelen Rus vatandaşları veya Rusya yanlısı gruplar yerleştiriliyor. Bu durum, kentin etnik ve kültürel dengesini kökten değiştiriyor. Okullarda Rus eğitim müfredatı uygulanıyor, Rusça öğretim dili haline geliyor ve Ukrayna tarihi ile kültürü ders kitaplarından çıkarılıyor. Medya ve kültürel etkinlikler de tamamen Rus kontrolü altında yürütülerek, Ukrayna kimliğinin kamusal alandaki varlığı minimize ediliyor.

Mariupol’a geri dönmeye çalışan Ukraynalıların karşılaştığı en büyük sorunlardan biri de mülklerinin akıbeti. Rus yönetimi, terk edilmiş veya hasar görmüş konutları “sahipsiz” ilan ederek, bunları yeni gelen Rus vatandaşlarına tahsis etme veya kendi çıkarları doğrultusunda kullanma yoluna gidiyor. Eski sakinlerin mülkiyet haklarını ispatlamaları ve geri almaları neredeyse imkansız hale geliyor. Bürokratik süreçler karmaşık ve yıldırıcı olup, çoğu zaman sonuçsuz kalıyor. Bu durum, Ukraynalıların sadece evlerini değil, aynı zamanda aidiyet duygularını ve geleceğe dair umutlarını da kaybetmelerine neden oluyor.

Mariupol’daki bu kapsamlı “Ruslaştırma” süreci, sadece bir şehrin fiziksel yeniden inşasından çok daha fazlasını ifade ediyor. Bu, bir ulusun kimliğini, tarihini ve kültürünü silmeye yönelik sistematik bir çaba olarak yorumlanıyor. Şehrin Ukraynalı sakinleri için geri dönüş, sadece harabelerle değil, aynı zamanda tamamen yabancılaşmış, eski kimliğinden eser kalmamış bir kentle yüzleşmek anlamına geliyor. Mariupol’un geleceği, uluslararası toplumun ve Ukrayna’nın bu duruma nasıl bir yanıt vereceğine bağlı olarak şekillenecek, ancak kentin ruhu üzerindeki derin yaraların iyileşmesi uzun yıllar alacak gibi görünüyor.